Chương trình, đề tài nghiên cứu khoa học - Năm 2010 - 2015

Tên đề tài, dự án:
Sưu tầm, biên dịch và đề xuất hướng sử dụng các bài thuốc của Thái Y viện triều Nguyễn

- Mã số: TTH.2010-KC.05.TYV

- Cấp: Tỉnh

- Lĩnh vực: Khoa học Y Dược

- Cơ quan chủ trì: Hội Đông y tỉnh Thừa Thiên Huế

- Chủ nhiệm đề tài:

- Thành viên tham gia chính:

Mục tiêu định hướng:

+ Có được tài liệu về các bài thuốc và phương pháp chữa bệnh của Thái Y viện.

+ Đánh giá được giá trị và đề xuất định hướng sử dụng các bài thuốc, phương pháp chữa bệnh nhằm phục hồi Thái Y viện.

- Sản phẩm dự kiến:

+ Các tài liệu thu thập được.

+ Báo cáo khoa học.

+ Ít nhất một bài báo khoa học đăng trên bản tin khoa học và công nghệ.

 

Kết quả:

Thuận Hóa - Phú XuânThừa Thiên Huế xưa kia từng là thủ phủ xứ đàng Trong của chúa Nguyễn, là kinh đô cả nước thời Tây Sơn và thời triều Nguyễn, là nơi đặt Thái y viện của nhiều triều đại với nhiều thành tựu về YHCT, nơi hội tụ nhiều thế hệ ngự y. Nhiều tài liệu y dược Thái y viện của các thời đại này, nhất là Thái y viện triều Nguyễn đang còn lưu giữ các kho tư liệu khắp cả nước ở các thư viện nhà nước hay gia đình. Trong những năm qua, các hoạt động sưu tầm, biên dịch và triển khai ứng dụng các bài thuốc và các phương pháp chữa bệnh, bảo vệ và chăm sóc sức khỏe của YHCT Việt Nam nói chung và Thái y viện nói riêng còn có nhiều hạn chế. Nhiều tài liệu, ấn phẩm về YHCT của các triều đại Việt Nam, không kể các tài liệu đã được lưu trữ tốt tại các thư viện, những tài liệu còn lưu trữ trong nhân dân có thể còn rất nhiều và có nguy cơ hư hỏng, mất mát. Do vậy, việc sưu tầm, biên dịch, ứng dụng các bài thuốc Thái y viện là thực hiện tốt chủ trương của Đảng, Nhà nước về việc bảo tồn, phát triển nền YHCT đặc sắc của tỉnh Thừa Thiên Huế nói riêng và của Việt Nam nói chung. Vì vậy, việc sưu tầm, biên dịch, đề xuất hướng sử dụng các bài thuốc Thái y viện triều Nguyễn được thực hiện với mục tiêu sưu tầm các tài liệu để có được các tài liệu về bài thuốc Thái ý viện triều Nguyễn và liên quan bằng Hán Nôm và tiếng Việt; biên dịch một số tài liệu Hán Nôm về các bài thuốc đó ra tiếng Việt; đề xuất hướng sử dụng các bài thuốc Thái y viện có tính khả thi, phù hợp với tình hình hiện nay.

Thái y viện triều Nguyễn là cơ quan y tế cấp trung ương được hình thành từ thời Gia Long và hoàn chỉnh dưới thời Minh Mạng. Thái y viện có tổ chức quy mô và hoạt động nghiêm cẩn. Nhiệm vụ chính của Thái y viện là chăm sóc sức khỏe cho vua, hoàng gia, nội cung. Ngoài ra, còn khám chữa bệnh cho các đại quan tại kinh, những người phụng trực tại các điện miếu, lăng tẩm, binh lính, dân phu ở các công trường của triều đình, tham gia chống dịch bệnh ở các địa phương, mở trường dạy thuốc, tư vấn cho Thượng thiện sở khi chế biến thức ăn của vua, hoàng gia…

Khám chữa bệnh cho vua phải tuân thủ theo một quy trình, thể thức chặt chẽ, nghiêm cẩn. Vì vậy, khi nghiên cứu đề tài này, nhóm thực hiện chủ yếu nghiên cứu các bài thuốc, các phương pháp chữa trị và bảo vệ sức khỏe theo YHCT có nguồn gốc từ Thái y viện triều Nguyễn. Từ đó tổ chức các đợt sưu tầm sâu rộng trong phạm vi cả nước ở những địa phương có lưu trữ tài liệu liên quan đến Thái y viện. Dựa trên các tài liệu sưu tầm được, nhóm nghiên cứu tiến hành thống kê, phân tích, tổng hợp, đánh giá và phân loại, sau đó tuyển chọn một số tài liệu và tổ chức biên dịch ra tiếng Việt, trước hết là các tài liệu quan trọng có ý nghĩa chữa trị và có thể áp dụng trong thực tiễn.

Dựa vào tài liệu biên dịch, chọn lựa, phân loại, nghiên cứu và đề xuất hướng sử dụng, trên cơ sở lý luận của YHCT và yêu cầu của thực tiễn bảo vệ chăm sóc và nâng cao sức khỏe hiện nay và sự phát triển của YHCT đương đại, nhóm thực hiện đề tài đã tổ chức nghiên cứu và xây dựng các chuyên đề nhằm đề xuất hướng sử dụng. Có 15 chuyên đề được nhóm tác giả lựa chọn đề xuất gồm: (1) Nguyên tắc và phương pháp kế thừa bài thuốc Thái y viện; (2) Chọn bài thuốc bổ khí huyết, bổ nguyên khí; (3) Chọn bài thuốc bổ thận, tráng dương, nam khoa; (4) Chọn bài thuốc dược thiện; (5) Chọn bài thuốc dược tửu; (6) Chọn bài thuốc dược trà; (7) Chọn bài thuốc về tắm gội, xông hơi; (8) Chọn bài thuốc chăm sóc sắc đẹp cung nữ; (9) Chọn bài thuốc phụ khoa; (10) Chọn bài thuốc lão khoa; (11) Sản xuất rượu thuốc cung đình; (12) Sản xuất trà thuốc cung đình; (13) Sản xuất mỹ phẩm cung đình; (14) Tổ chức khám chữa bệnh cung đình; (15) Bảo tồn và phổ biến các bài thuốc của Thái y viện triều Nguyễn.

Có thể thấy rằng, đề tài được nghiên cứu và thực hiện hơn 30 tháng (bắt đầu từ năm 2012), nhóm tác giả đã tiến hành sưu tầm, biên dịch hơn 3.000 trang tư liệu Hán Nôm; trong đó giá trị nhất là các châu bản liên quan đến các bài thuốc chữa trị, bảo vệ sức khỏe theo y học cổ truyền của các Thái Y viện Triều Nguyễn ở Viện Hán Nôm và Trung tâm lưu trữ Quốc gia I (Hà Nội). Với 1.163 bài đã được biên dịch, đề tài đã góp phần bảo tồn, kế thừa và phát triển nền y học cổ truyền đương đại nhằm phát triển nền y học Việt Nam và của Thừa Thiên Huế hiện đại, khoa học, dân tộc và đại chúng, từng bước quảng bá ngành Đông y Việt Nam ra nước ngoài.

Kinh phí đề tài:
Thời gian thực hiện:    2010 - 2015
  Bản in]